Najlepsza data wygaszenia Turowa

Mi臋dzynarodowy konflikt wok贸艂 Turowa narasta i od ponad dw贸ch tygodni, mimo wysi艂k贸w rz膮du polskiego, nie udaje si臋 go opanowa膰. Nie do艣膰, 偶e 21 maja wydane zosta艂o postanowienie TSUE nakazuj膮ce Polsce natychmiastowe zaprzestanie wydobycia w臋gla brunatnego, to na dodatek wczoraj gruchn臋艂a wiadomo艣膰 o wysoko艣ci kary za ka偶dy dzie艅 zw艂oki w jego wykonaniu. Jest to a偶 5 mln Euro!

Mi臋dzynarodowy konflikt wok贸艂 Turowa narasta i od ponad dw贸ch tygodni, mimo wysi艂k贸w rz膮du polskiego, nie udaje si臋 go opanowa膰. Nie do艣膰, 偶e 21 maja wydane zosta艂o postanowienie TSUE nakazuj膮ce Polsce natychmiastowe zaprzestanie wydobycia w臋gla brunatnego, to na dodatek wczoraj gruchn臋艂a wiadomo艣膰 o wysoko艣ci kary za ka偶dy dzie艅 zw艂oki w jego wykonaniu. Jest to a偶 5 mln Euro!

Analiza ostatnich wydarze艅 sk艂ania nas do wyci膮gni臋cia, co najmniej dw贸ch wniosk贸w:

  • Strona Czeska (wsparta przez instytucje europejskie) wykazuje wysok膮 determinacj臋 w dzia艂aniu na rzecz likwidacji kombinatu PGE Tur贸w.
  • Brak szybkiego rozwi膮zania i pozyskania przychylno艣ci Komisji Europejskiej przez stron臋 polsk膮, mo偶e spowodowa膰 niepowetowane straty, nie tylko dla regionu turoszowskiego, ale te偶 i ca艂ej polskiej energetyki.

Musimy zda膰 sobie jednak spraw臋, gdzie le偶y sedno problemu. Czy nie nale偶a艂oby przyspieszy膰 procesu wygaszania kompleksu Tur贸w, ale nie pod dyktando Czech贸w, a na naszych zasadach, w oparciu o lokaln膮 strategi臋 i we wsp贸艂pracy z samorz膮dami, kt贸re podstawy tej strategii ju偶 wypracowa艂y?

Je偶eli transformacji w Turowie nie przeprowadzi si臋 w spos贸b zaplanowany i systemowy, kombinat mo偶e sta膰 si臋 kolejnym symbolem upadku polskiego g贸rnictwa. Zdaniem samych w艂adz PGE, gro藕ba gwa艂townego wy艂膮czenia kompleksu energetycznego dostarczaj膮cego do 5% energii zu偶ywanej w Polsce, trafiaj膮cej do 3 mln gospodarstw domowych, niesie za sob膮 konsekwencje por贸wnywalne z pandemi膮. Zamkni臋cie kopalni oznacza w praktyce wy艂膮czenie r贸wnie偶 elektrowni w Turowie, a w efekcie zagra偶a bytowi nawet kilkudziesi臋ciu tysi臋cy Polak贸w, kt贸rzy strac膮 艣rodki do 偶ycia.

Realna data, kt贸ra pozwala艂aby na zamkni臋cie kopalni bez uszczerbku dla polskiego systemu energetycznego to rok 2035. Wynika to chocia偶by z mo偶liwo艣ci zast膮pienia mocy elektrowni konwencjonalnej poprzez lokalne 藕r贸d艂a OZE, co potwierdzaj膮 analizy eksperckie. Skokowy rozw贸j technologii, jaki obserwujemy aktualnie, mo偶e ten proces jeszcze przy艣pieszy膰.

Warto podkre艣li膰, 偶e nawet mieszka艅cy powiatu zgorzeleckiego, wykazuj膮 du偶e zrozumienie problemu i potrzeb臋 transformacji. W przeprowadzonym w marcu bie偶膮cego roku sonda偶u, blisko po艂owa z nich popar艂a pomys艂 wygaszenia kopalni w艂a艣nie do roku 2035. O ile oczywi艣cie, wi膮za艂oby si臋 to z pomoc膮 finansow膮 Komisji Europejskiej.

Korzy艣ci p艂yn膮ce z decyzji o wygaszeniu Turowa do 2035 roku

Plan wygaszenia kombinatu do 2035 roku wi膮za艂by si臋 przede wszystkim z pozyskaniem przychylno艣ci Komisji Europejskiej. Wskazuj膮 na to liczne sygna艂y, p艂yn膮ce ju偶 od wielu miesi臋cy, ze strony urz臋dnik贸w specjalizuj膮cych si臋 w tematyce w臋glowej Unii. Jasna deklaracja zarz膮du Turowa da艂aby mo偶liwo艣膰 skorzystania z funduszy przeznaczonych na transformacj臋 energetyczn膮. Sama tylko Platforma Wsparcia Region贸w G贸rniczych w Transformacji b臋dzie dysponowa膰 bud偶etem oko艂o 5 mld Euro. Dora藕nie, deklaracja wytr膮ci艂aby te偶 stronie czeskiej jej kluczowe argumenty w procesie przed TSUE, kt贸ry jest wci膮偶 w toku. Je偶eli chodzi o aspekt czysto finansowy, plan wygaszania pozwala na unikni臋cie koszt贸w, jakich wymaga艂oby zniwelowanie negatywnego wp艂ywu kopalni na tereny naszych s膮siad贸w przez kolejne 23 lata (do 2044).

Bior膮c pod uwag臋 krytyczn膮 sytuacj臋 w jakiej ju偶 znajduje si臋 Tur贸w, wobec postanowienia TSUE i wysoko艣ci dziennych kar, trudno sobie wyobrazi膰, aby przy deklaracji systemowego wygaszania kopalni i zmniejszania emisji CO2, Unia Europejska nie wspar艂a tego procesu.

Sytuacja nasza jest wr臋cz analogiczna do pandemii, w obliczu kt贸rej UE zdecydowa艂a si臋 uruchomi膰 specjalne fundusze.

Jak przebiega transformacja podobnych do Turowa obszar贸w?

Abyspe艂ni膰 warunki Porozumienia Paryskiego, Polska powinna odej艣膰 od w臋gla do 2030 roku wynika z opublikowanego jeszcze w ubieg艂ym roku raportu FundacjiInstrat鈥2030. Analiza dot. granicznego roku odej艣cia od w臋gla w energetyce w Europie i Polsce鈥. Szanse, aby w zaledwie dziewi臋膰 lat dokona膰 ca艂kowitej dekarbonizacji sektora energetycznego s膮 raczej niewielkie, jednak jak obrazuje to przyk艂ad Niemiec, dzia艂ania w tym kierunku nale偶y podj膮膰 ju偶 teraz i nie musz膮 oznacza膰 pauperyzacji region贸w w臋glowych.

Z oficjalnie dost臋pnych danych wynika, 偶e 8 najstarszych i najbrudniejszych blok贸w niemieckich elektrowni, zostanie zamkni臋tych ju偶 do ko艅ca 2022 roku. Wraz z kolejnymi wy艂膮czeniami mniejszych elektrowni, pozosta艂e moce w臋gla brunatnego mog膮 zosta膰 zredukowane do 15 GW, do ko艅ca 2022 r. Kolejnych dziesi臋膰 blok贸w elektrowni zostanie wy艂膮czonych z eksploatacji do 2030 r. Pozosta艂e jedena艣cie innych blok贸w elektrowni na w臋giel brunatny zostanie nast臋pnie zamkni臋tych najp贸藕niej do 2038 roku (a wiele wskazuje na to, 偶e nawet do 2035).

Operatorzy elektrowni na w臋giel brunatny maj膮 otrzyma膰 艂膮cznie 4,35 mld euro rekompensaty za przestoje. Warto podkre艣li膰, 偶e nawet w Niemczech przestoje od 2030 r. nie b臋d膮 ju偶 rekompensowane. Dlatego tak wa偶ne jest, aby decyzj臋 o wygaszaniu Turowa podj膮膰 ju偶 teraz.

Nie tylko w Niemczech, ale te偶 Wielkopolsce Wschodniej uczestnicy transformacji trzymaj膮 si臋 twardej rzeczywisto艣ci. Prywatny inwestor i w艂a艣ciciel koncernu ZE PAK podj膮艂 decyzj臋, 偶e w ci膮gu najbli偶szych pi臋ciu lat dzia艂alno艣膰 oparta o wydobycie i spalanie w臋gla zostanie ograniczona o ponad po艂ow臋, a ostatnia elektrownia P膮tn贸w II i odkrywka Tomis艂awice zostan膮 zamkni臋te do 2030 r. W zamian powstan膮 wiatraki, fotowoltaika i biogazownie, ale miejsc pracy przy ich powstaniu zapewne nie starczy dla wszystkich.

Dlatego zwi膮zki zawodowe w imieniu pracownik贸w szukaj膮 alternatyw dla zatrudnienia i mo偶liwo艣ci sfinansowania nowych miejsc pracy. Bardzo dobry przyk艂ad dla Turowa da艂 we wtorek kombinat w Be艂chatowie. Polska Grupa Energetyczna odnios艂a si臋 do, przyj臋tego dzie艅 wcze艣niej przez zarz膮d wojew贸dztwa 艂贸dzkiego, projektu planu sprawiedliwej transformacji Zag艂臋bia Be艂chatowskiego. Zawiera on daty wygaszenia blok贸w energetycznych Elektrowni Be艂chat贸w oraz termin zako艅czenia wydobycia w臋gla brunatnego w regionie be艂chatowskim. Do 2036 r. ma zosta膰 wy艂膮czony ostatni blok be艂chatowskiej elektrowni. Tym samym PGE da艂a szans臋 ca艂emu obszarowi na skuteczne ubieganie si臋 w o 艣rodki unijne.

Pozostaje mie膰 nadziej臋, 偶e zarz膮d w Turowie postanowi dor贸wna膰, a mo偶e nawet przebi膰 deklaracj臋 be艂chatowsk膮. Warunki ku temu ma sprzyjaj膮ce 鈥 du偶y potencja艂 dla OZE w regionie oraz gotowy plan transformacji, uzgodniony na szczeblu wojew贸dzkim oraz unijnym.

Albert Gryszczuk - autor jest by艂ym prezesem Zgorzeleckiego Klastra Rozwoju Odnawialnych 殴r贸de艂 Energii i Efektywno艣ci Energetycznej.