COVID-19 jako choroba zawodowa

Komisja Europejska zaleci pa┼ästwom cz┼éonkowskim Unii Europejskiej uznanie COVID-19 za chorob─Ö zawodow─ů ÔÇô zapowiedzia┼é niedawno Nicolas Schmit, komisarz do spraw miejsc pracy i praw socjalnych. Jednak w Polsce COVID-19 ju┼╝ jest uznawany za chorob─Ö zawodow─ů. Nie zawsze jednak zara┼╝enie si─Ö w pracy b─Ödzie skutkowa─ç tego rodzaju orzeczeniem.

Komisja Europejska zaleci pa┼ästwom cz┼éonkowskim Unii Europejskiej uznanie COVID-19 za chorob─Ö zawodow─ů ÔÇô zapowiedzia┼é niedawno Nicolas Schmit, komisarz do spraw miejsc pracy i praw socjalnych. Jednak w Polsce COVID-19 ju┼╝ jest uznawany za chorob─Ö zawodow─ů. Nie zawsze jednak zara┼╝enie si─Ö w pracy b─Ödzie skutkowa─ç tego rodzaju orzeczeniem.

Zapowied┼║ Komisji Europejskiej w sprawie nowelizacji rekomendacji dotycz─ůcych chor├│b zawodowych to pok┼éosie porozumienia, jakie zawar┼éy pa┼ästwa cz┼éonkowskie, pracownicy i pracodawcy w Komitecie Doradczym UE ds. Bezpiecze┼ästwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (ACSH). Celem zmiany jest d─ů┼╝enie do unifikacji system├│w medycyny pracy w pa┼ästwach cz┼éonkowskich na poziomie wytycznych i zalece┼ä w tej dziedzinie.

Co to jest choroba zawodowa

Ich wykaz znajduje si─Ö w rozporz─ůdzeniu w sprawie chor├│b zawodowych. Do uznania za zawodow─ů jednostki chorobowej z tego za┼é─ůcznika konieczne jest ustalenie, ┼╝e dosz┼éo do niej z powodu okre┼Ťlonych szkodliwych czynnik├│w w miejscu pracy lub w zwi─ůzku ze sposobem wykonywania tej pracy. Orzeczenie o chorobie zawodowej wydawane jest po analizie ryzyka nara┼╝enia w pracy na szkodliwe czynniki.

Cho─ç w polskim wykazie chor├│b zawodowych nie znajdziemy COVID-19, to znajduj─ů si─Ö w nim, w punkcie 26, ÔÇ×choroby zaka┼║ne lub paso┼╝ytnicze i ich nast─ÖpstwaÔÇŁ.

Co ciekawe, to w┼éa┼Ťnie choroby zaka┼║ne i paso┼╝ytnicze s─ů od lat najcz─Ö┼Ťciej stwierdzanymi w Polsce chorobami zawodowymi. ÔÇ×Wed┼éug danych publikowanych przez Centralny Rejestr Chor├│b Zawodowych, prowadzonego w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dr Nofera w ┼üodzi (IMP), w 2019 roku stwierdzono w Polsce 2065 przypadk├│w chor├│b zawodowych, z czego 700 przypadk├│w (33,9 proc.) stanowi┼éy choroby zaka┼║ne lub paso┼╝ytnicze albo ich nast─ÖpstwaÔÇŁ ÔÇô czytamy w po┼Ťwi─Öconym COVID-19 opracowaniu ÔÇ×Wytyczne do profilaktyki, rozpoznawania i powrot├│w do pracy w wybranych chorobach zawodowychÔÇŁ wydanym przez IMP jako realizacja zadania w ramach Narodowego Programu Zdrowia.

Przed pandemi─ů COVID-19 w grupie zawodowych chor├│b zaka┼║nych dominowa┼éa borelioza (628 przypadk├│w), na drugim miejscu plasowa┼éa si─Ö gru┼║lica (30 przypadk├│w), a na trzecim - wirusowe zapalenie w─ůtroby (17 przypadk├│w). COVID-19 zmieni┼é te proporcje.

Pracownicy ochrony zdrowia najbardziej nara┼╝eni

Nie ma ┼╝adnych w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e COVID-19 jest chorob─ů zaka┼║n─ů, a praca w niekt├│rych sektorach gospodarki jest wykonywana w ┼Ťrodowisku nara┼╝enia na SARS-CoV-2 ÔÇô np. w szpitalu zaka┼║nym czy laboratorium badaj─ůcym pobrany od pacjent├│w materia┼é zaka┼║ny.

"COVID-19 jest chorob─ů zaka┼║n─ů, kt├│ra mo┼╝e mie─ç zwi─ůzek z wykonywan─ů prac─ů. W przypadku pracownik├│w ochrony zdrowia zwi─ůzek przyczynowo-skutkowy pomi─Ödzy ekspozycj─ů a zachorowaniem zwykle nie budzi w─ůtpliwo┼Ťci, gdy┼╝ ta grupa pracownik├│w jest najbardziej nara┼╝ona na zawodow─ů ekspozycj─Ö na czynniki biologiczne, zw┼éaszcza patogeny zaka┼║ne" ÔÇô m├│wi dyrektor Instytutu Medycyny Pracy prof. Jolanta Walusiak-Skorupa.

W Polsce orzeczenia o tym, ┼╝e pracownik ÔÇ×naby┼éÔÇŁ COVID-19 w swoim miejscu pracy i w zwi─ůzku z charakterem tej pracy, s─ů wydawane niemal od pocz─ůtku pandemii.

ÔÇ×Wed┼éug nieopublikowanych jeszcze danych, w 2020 roku w Polsce oficjalnie stwierdzono 38 zawodowych przypadk├│w COVID-19ÔÇŁ ÔÇô czytamy we wspomnianym opracowaniu.

Liczby te zmieni┼éy si─Ö, co oczywiste, w miar─Ö post─Öpu pandemii. Udost─Öpnione Serwisowi Zdrowie dane Instytutu Medycyny Pracy wykazuj─ů, ┼╝e w minionym roku tylko w sektorze opieki zdrowotnej orzeczono COVID-19 jako chorob─Ö zawodow─ů u 943 os├│b, przy czym wi─Ökszo┼Ť─ç stanowi┼éy piel─Ögniarki (645). W zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci (991 przypadk├│w) do zaka┼╝enia dosz┼éo w szpitalach.

COVID-19 jako choroba zawodowa pracownika biura?

Zarazi─ç si─Ö COVID-19 mo┼╝na r├│wnie┼╝ od kolegi w biurze. Czy to tak┼╝e przypadek choroby zawodowej?

"To kontrowersyjne" ÔÇô m├│wi prof. Walusiak-Skorupa.

I ona, i jej kole┼╝anka z Instytutu prof. Marta Wiszniewska uwa┼╝aj─ů, ┼╝e orzekanie o chorobie zawodowej w przypadkach, gdy wirus SARS-CoV-2 nie jest typowym czynnikiem szkodliwym, charakterystycznym dla danego stanowiska pracy, stwarza spore trudno┼Ťci. O ile bowiem w szpitalu, zw┼éaszcza takim, w kt├│rym leczeni s─ů chorzy z COVID-19, bezsporne jest, ┼╝e osoby nimi si─Ö zajmuj─ůce pracuj─ů w ┼Ťrodowisku nara┼╝enia na ten czynnik zaka┼║ny, to ┼Ťrodowisko biurowe takim z definicji nie jest.

Lekarki uwa┼╝aj─ů, ┼╝e w takich przypadkach sytuacja pandemii i szerokie rozprzestrzenianie si─Ö wirusa w ┼Ťrodowisku pozazawodowym powinny zosta─ç uwzgl─Ödnione. Niewykluczone, ┼╝e wykazanie zwi─ůzku przyczynowo-skutkowego pomi─Ödzy zachorowaniem na COVID-19 a prac─ů w biurze powinno prowadzi─ç do uznania tego za wypadek w pracy.

Lekarki podzielaj─ů stanowisko Pa┼ästwowej Inspekcji Pracy w tej kwestii.

ÔÇ×W wi─Ökszo┼Ťci zak┼éad├│w pracy zagro┼╝enie zwi─ůzane z SARS-CoV-2 nie wynika z proces├│w pracy, lecz jest zwi─ůzane z og├│ln─ů sytuacj─ů epidemiologiczn─ů wyst─Öpuj─ůc─ů w danym regionie (nale┼╝y przy tym pami─Öta─ç, ┼╝e wsp├│┼épracownicy, interesanci, kontrahenci, klienci itd. co do zasady powinni by─ç osobami zdrowymi i nie powinni stwarza─ç zagro┼╝enia zwi─ůzanego z przenoszeniem patogenu). (ÔÇŽ) Co do zasady kontakt z wirusem nie nast─Öpuje w zwi─ůzku z procesem pracy, lecz w zwi─ůzku z przypadkowym, niezamierzonym kontaktem z osob─ů chor─ů (nosicielem) lub przedmiotem, na kt├│rym mo┼╝e znajdowa─ç si─Ö wirus. Dotyczy to zar├│wno kontakt├│w pomi─Ödzy poszczeg├│lnymi pracownikami, jak i kontaktu mi─Ödzy pracownikami, a klientami (petentami, kontrahentami, podwykonawcami itp.), a tak┼╝e przenoszenia si─Ö wirusa na przypadkowych przedmiotach (np. opakowaniach). Nie jest to wi─Öc nara┼╝enie wynikaj─ůce z zmierzonego u┼╝ycia czynnika biologicznego w procesie pracy, lecz nara┼╝enie wynikaj─ůce z sytuacji epidemiologicznej wyst─Öpuj─ůcej w okre┼Ťlonym miejscu i czasieÔÇŁ ÔÇô uwa┼╝a PIP.

Konsekwencje orzeczenia choroby zawodowej

Niezale┼╝nie od wszystkiego na pracodawcy ci─ů┼╝y obowi─ůzek do zapewnienia takich warunk├│w pracy, by by┼éy dla pracownik├│w bezpieczne. W razie stwierdzenia choroby zawodowej pracodawca ma r├│wnie┼╝ szereg obowi─ůzk├│w. W okre┼Ťlonych przypadkach ma te┼╝ prawo rozwi─ůza─ç umow─Ö o prac─Ö.

W przypadku stwierdzenia choroby zawodowej, pracownikowi przys┼éuguj─ů okre┼Ťlone w ustawie o ubezpieczeniu spo┼éecznym z tytu┼éu wypadk├│w przy pracy i chor├│b zawodowych, ┼Ťwiadczenia. S─ů to m.in.:

  • zasi┼éek chorobowy,
  • ┼Ťwiadczenie rehabilitacyjne,
  • odszkodowanie,
  • renta.

Za ich wypłatę odpowiada ZUS.

Przy czym, niezale┼╝nie od tego, za wypadki przy pracy i choroby zawodowe mo┼╝e dodatkowo odpowiada─ç tak┼╝e pracodawca, ale nie w ka┼╝dej sytuacji ÔÇô pracownik musi w├│wczas wykaza─ç, ┼╝e to z winy pracodawcy dosz┼éo do rozwoju choroby zawodowej.

Źródła: Kodeks Pracy, Komunikat Komisji Europejskiej, Artykuł na stronie PIP o ocenie ryzyka zawodowego w przypadku COVID-19, Główny Inspektorat Pracy | Ocena ryzyka zawodowego (pip.gov.pl)

Źródło informacji: Serwis Zdrowie