Wa偶ki i ich zagro偶enia: nie tyko zmieniaj膮cy si臋 klimat i drapie偶niki

Ocieplenie klimatu oraz stres wywo艂any obecno艣ci膮 w 艣rodowisku 偶ycia inwazyjnych drapie偶nik贸w pogarszaj膮 kondycj臋 owad贸w - i powoduj膮 wi臋ksz膮 zachorowalno艣膰 na zab贸jcz膮 mikrosporydioz臋 - wynika z bada艅 polsko-szwedzkiego zespo艂u biolog贸w.

Ocieplenie klimatu oraz stres wywo艂any obecno艣ci膮 w 艣rodowisku 偶ycia inwazyjnych drapie偶nik贸w pogarszaj膮 kondycj臋 owad贸w - i powoduj膮 wi臋ksz膮 zachorowalno艣膰 na zab贸jcz膮 mikrosporydioz臋 - wynika z bada艅 polsko-szwedzkiego zespo艂u biolog贸w.

Paso偶ytnictwo jest jedn膮 z najcz臋stszych interakcji mi臋dzygatunkowych i wyst臋puje u wszystkich grup organizm贸w. Infekcje paso偶ytnicze mog膮 mie膰 r贸偶ne konsekwencje dla gospodarzy-偶ywicieli - od przej艣ciowej 艂agodnej choroby, a偶 do 艣mierci. Dzieje si臋 tak poprzez zmiany w fizjologii gospodarza, spowodowane m.in. uszkodzeniem jego tkanek.

"Wysoka cz臋sto艣膰 infekcji mo偶e mie膰 r贸wnie偶 wp艂yw na liczebno艣膰 populacji 偶ywiciela, a nawet doprowadzi膰 do jej wygini臋cia. Ma to miejsce zw艂aszcza, gdy osobniki maj膮 nisk膮 odporno艣膰 lub w przypadku, gdy paso偶yt jest wysoce zaka藕ny. Dodatkowym czynnikiem sprzyjaj膮cym zaka偶eniu mo偶e by膰 stres do艣wiadczany przez potencjalnych 偶ywicieli, kt贸ry po艣rednio powoduje spadek ich odporno艣ci i 'otwarcie wr贸t' dla kolejnych chorobotw贸rczych organizm贸w鈥 - t艂umaczy dr hab. Szymon 艢niegula z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w materiale przes艂anym PAP.

Nic wi臋c dziwnego, 偶e greckie s艂owo parasitos, od kt贸rego pochodzi termin 鈥瀙aso偶yt鈥 oznacza dos艂ownie 鈥瀞po偶ywaj膮cy przy stole innego鈥. Jest to wi臋c wrogie i jednostronne wsp贸艂biesiadnictwo, kt贸re znacznie obni偶a jako艣膰 偶ycia 偶ywiciela.

O skomplikowanej relacji paso偶yt-gospodarz w 艣wiecie owad贸w donosz膮 badania, prowadzone przez zesp贸艂 naukowc贸w z Instytutu Ochrony Przyrody PAN, Uniwersytetu Jagiello艅skiego oraz Uniwersytetu w Lund. Badacze po raz pierwszy przedstawili zapis zaka偶enia mikrosporydiami u larw wa偶ki t臋偶nicy wytwornej (Ischnura elegans), hodowanej w warunkach laboratoryjnych 鈥 gatunku modelowego do bada艅 ekologicznych i ewolucyjnych.

Wyniki swoich bada艅 Andrzej Anto艂 i Szymon 艢niegula z IOP PAN, Anna M. Labecka z Instytutu Nauk o 艢rodowisku UJ oraz J. I. Ronny Larsson, biolog ze szwedzkiego Uniwersytetu Lund opublikowali w pi艣mie Diversity ( https://doi.org/10.3390/d14060428 ).

鈥濪o tej pory wiedzieli艣my, 偶e wa偶ki mog膮 by膰 pora偶ane przez paso偶yty nale偶膮ce do kilku grup, m.in. ektopaso偶ytnicze roztocza wodne (paj臋czaki), endopaso偶ytnicze gregaryny (protisty) oraz nicienie, czego wynikiem staje si臋 og贸lny spadek kondycji owad贸w oraz obni偶ony sukces ich rozrodu. Brakowa艂o natomiast informacji, czy i w jakim stopniu, mikrosporydia wp艂ywaj膮 na kondycj臋 i prze偶ywalno艣膰 wa偶ek鈥 鈥 komentuje Szymon 艢niegula.

Autorzy bada艅 przypominaj膮, 偶e mikrosporydia to jednokom贸rkowe grzyby, wnikaj膮ce do wn臋trza pojedynczych kom贸rek ofiar, kt贸rymi mog膮 by膰 r贸偶ne grupy zwierz膮t, w艂膮cznie z lud藕mi, czego rezultatem jest rozw贸j choroby zwanej mikrosporydioz膮. U wa偶ek infekcja mikrosporydiami wyst臋puje w ciele t艂uszczowym, gdzie paso偶yt mo偶e znajdowa膰 si臋 w r贸偶nych stadiach rozwojowych. Zaka偶one larwy s膮 cz臋sto bielsze lub bledsze ni偶 niezainfekowane.

Zainfekowane larwy poddane badaniom pochodzi艂y z zebranych w terenie doros艂ych samic, kt贸re od艂owiono w po艂udniowej Polsce.

Wykryto, i偶 wy偶sza temperatura w czasie hodowli w warunkach laboratoryjnych oraz obecno艣膰 sygna艂贸w chemicznych pochodz膮cych od inwazyjnego obcego drapie偶nika 鈥 raka sygna艂owego (Pacifastacus leniusculus), zwi臋ksza艂y liczb臋 zara偶onych larw.

Zainfekowane wa偶ki mia艂y zaburzony rozw贸j skrzyde艂 i wszystkie umiera艂y przed wylotem. St膮d infekcja mikrosporydiami u t臋偶nicy wytwornej wp艂yn臋艂a na rozw贸j cech morfologicznych oraz skr贸ci艂a czas 偶ycia owada.

Wyniki sugeruj膮, 偶e ocieplenie klimatu oraz stres wywo艂any obecno艣ci膮 w 艣rodowisku 偶ycia inwazyjnych drapie偶nik贸w s膮 czynnikami powoduj膮cymi spadek kondycji owad贸w i wi臋ksz膮 zachorowalno艣膰 na zab贸jcz膮 mikrosporydioz臋.

W przysz艂o艣ci naukowcy chc膮 si臋 skoncentrowa膰 na badaniu mechanizmu infekcji mikrosporydiami i ich wp艂ywie na r贸偶ne cechy 偶ywiciela oraz warunk贸w, kt贸re zwi臋kszaj膮 ryzyko paso偶ytnictwa. Studia te pozwol膮 rzuci膰 艣wiat艂o na zwi膮zek pomi臋dzy zara偶eniem mikrosporydiami a 偶ywicielami nara偶onymi na trudne warunki ekologiczne - czytamy w informacji prasowej przes艂anej przez IOP PAN.

殴r贸d艂o: Nauka w Polsce - PAP