Gmach MDK ju┼╝ z pi─Öknymi witra┼╝ami

Dobieg┼éy ko┼äca prace renowatorskie prowadzone w ramach zadania pn. ÔÇ×Modernizacja budynku Miejskiego Domu Kultury w Zgorzelcu etap III w ramach projektu Pomy┼Ťl: Nasze Dziedzictwo-Twoja Przysz┼éo┼Ť─çÔÇŁ. Przywr├│cono utracony blask witra┼╝om oraz tynkom wewn─Ötrznym najbardziej okaza┼éego zgorzeleckiego gmachu. Warto┼Ť─ç umowy z Wykonawc─ů opiewa┼éa na 1.250.000 z┼éotych. Urz─ůd na realizacj─Ö inwestycji pozyska┼é 777.439,01 z┼éotych ze ┼Ťrodk├│w unijnych w ramach programu Interreg Polska ÔÇô Saksonia 2014ÔÇô2020 oraz dop┼éaci┼é ze ┼Ťrodk├│w w┼éasnych 472.560,99 z┼éotych.

Dobieg┼éy ko┼äca prace renowatorskie prowadzone w ramach zadania pn. ÔÇ×Modernizacja budynku Miejskiego Domu Kultury w Zgorzelcu etap III w ramach projektu Pomy┼Ťl: Nasze Dziedzictwo-Twoja Przysz┼éo┼Ť─çÔÇŁ. Przywr├│cono utracony blask witra┼╝om oraz tynkom wewn─Ötrznym najbardziej okaza┼éego zgorzeleckiego gmachu. Warto┼Ť─ç umowy z Wykonawc─ů opiewa┼éa na 1.250.000 z┼éotych. Urz─ůd na realizacj─Ö inwestycji pozyska┼é 777.439,01 z┼éotych ze ┼Ťrodk├│w unijnych w ramach programu Interreg Polska ÔÇô Saksonia 2014ÔÇô2020 oraz dop┼éaci┼é ze ┼Ťrodk├│w w┼éasnych 472.560,99 z┼éotych.

Umowa na realizacj─Ö zadania podpisano 8 sierpnia 2022r. Zadanie realizowane by┼éo w formule zaprojektuj i wybuduj czyli wykonawca w pierwszej kolejno┼Ťci wykona┼é dokumentacje projektow─ů i uzyska┼é wszystkie niezb─Ödne uzgodnienie oraz pozwolenia pozwalaj─ůce na rozpocz─Öcie rob├│t budowlanych.┬á Prace finalnie zosta┼éy odebrane w drugiej po┼éowie grudnia 2022 roku. W pierwszej po┼éowie stycznia 2023 roku zdemontowano rusztowania rozstawione wewn─ůtrz budynku.

Zakres wykonanych prac zwi─ůzanych z tynkiem wewn─Ötrznym obejmowa┼é m.in.:

  • dezynfekcj─Ö preparatem odka┼╝aj─ůcym dopuszczonym do zastosowania w obiektach zabytkowych,
  • usuni─Öcie mechaniczne odspojonych i zniszczonych zapraw tynkarskich,
  • wzmocnienie kraw─Ödzi pozostawionych tynk├│w oryginalnych preparatami hydrofilnymi,
  • miejscowe odsolenie poprzez ok┼éady z pulpy celulozowej,
  • uzupe┼énienie ubytk├│w mineralnymi zaprawami o strukturze i grubo┼Ťci identycznej z tynkiem wok├│┼é wapnem trasowym,
  • malowanie scalaj─ůce z s─ůsiaduj─ůcymi powierzchniami,
  • monta┼╝ i demonta┼╝ rusztowa┼ä w budynku.

Zakres wykonanych prac zwi─ůzanych z przywr├│ceniem pierwotnych walor├│w estetycznych witra┼╝y dotyczy┼é m.in.:

  • czyszczenie p─Ödzlami szczecinowymi,
  • oczyszczenie szkie┼é wacikami nas─ůczonymi roztworem niejonowego myd┼éa,
  • oczyszczenie prze┼éam├│w szkie┼é przeznaczonych do klejenia p─Ödzlami ze szklanego w┼é├│kna,
  • klejenie p─Ökni─Ötych szkie┼é ┼╝ywic─ů epoksydow─ů,
  • rekonstrukcja brakuj─ůcych fragment├│w witra┼╝y w klasycznej technice jak orygina┼é ÔÇô szk┼éa barwione w masie, ci─Öte, malowane, wypalane, sk┼éadane w listwy o┼éowiane kitowane obustronnie,
  • uzupe┼énienie warstwy malarskiej na oryginalnych szk┼éach farb─ů z naturalnymi pigmentami oraz akrylowymi farbami do szk┼éa,
  • uzupe┼énienie brakuj─ůcych fragment├│w siatki o┼éowianej z lutem ci─ůg┼éym,
  • usuni─Öcie korozji z konstrukcji witra┼╝y oraz przeprowadzenie zabezpieczenia antykorozyjnego.

Z racji tego, i┼╝ obiekt wpisany jest do rejestru zabytk├│w roboty konserwatorskie zwi─ůzane z realizacj─ů inwestycji by┼éy prowadzone pod sta┼éym nadzorem konserwatorskim.

Dlaczego witraże wymagały renowacji?

Renowacji podlega┼éy zabytkowe witra┼╝e w o┼Ťmiu bocznych otworach kolebkowych sklepie┼ä oraz w jednym otworze kopu┼éy centralnej budynku Miejskiego Domu Kultury w Zgorzelcu. Ogl─Ödziny obiektu wskazywa┼éy, ┼╝e prawdopodobnie ┼Ťwietliki witra┼╝owe nie by┼éy konserwowane od chwili powstania tj. 1904 roku. Poniewa┼╝ wszystkie witra┼╝e mia┼éy ochron─Ö przed wp┼éywami czynnik├│w atmosferycznych przez dodatkowe przeszklone dachy dwuspadowe w bocznych witra┼╝ach i centraln─ů kopu┼é─Ö z gi─Ötymi szybami zbrojonymi, dlatego zachowa┼éy si─Ö w ok. 85%. Drobne ubytki wyst─Öpowa┼éy g┼é├│wnie w centralnym witra┼╝u, pochodz─ůce ze spadaj─ůcych drobnych element├│w metalowych lub z pobitych szyb oszklenia ochronnego. Wszystkie witra┼╝e by┼éy silnie zabrudzone, ale najmocniej centralny ┼Ťwietlik witra┼╝owy. Zabrudzenia pochodzi┼éy z drobnych py┼é├│w i kurzu, kt├│ry po 120 latach silnie przywar┼é do szkie┼é. ┼╗eliwo u┼╝yte do ram witra┼╝y nie wykazywa┼éo oznak du┼╝ej korozji.

Jak du┼╝e s─ů witra┼╝e i co przedstawiaj─ů?

Witra┼╝e w gmachu zgorzeleckiego MDK posiadaj─ů ca┼ékowit─ů powierzchni─Ö 115,59m2 i dziel─ů si─Ö na dwa typy:

  • G┼é├│wny witra┼╝ to wycinek kuli o wymiarach: podstawa o ┼Ťrednicy 8,2 m, wysoko┼Ť─ç 1,41 m, promie┼ä kuli 6,68m, powierzchnia 59,15 m2,
  • Witra┼╝e boczne posiadaj─ů wymiary: 1,6 m x 4,41m tj. 7,56 m2 x 8 szt., powierzchnia 56,44m2.

Na pocz─ůtku XX wieku modne by┼éy du┼╝e ┼Ťwietliki wype┼énione witra┼╝ami jak np. w galerii handlowej Lafayette w Pary┼╝u. Witra┼╝e wykonane zosta┼éy w klasycznej technice witra┼╝owej. Zastosowano szk┼éa antyczne i katedralne, kt├│re po wyci─Öciu odpowiednich kszta┼ét├│w malowano kontur├│wk─ů i patyn─ů od wewn─ůtrz oraz lazur─ů srebrow─ů od zewn─ůtrz. Nast─Öpnie sk┼éadano szk┼éa w listwy o┼éowiane i lutowano obustronnie na ca┼éej d┼éugo┼Ťci, usztywniaj─ůc znacznie siatk─Ö o┼éowian─ů. Nast─Öpnie witra┼╝e dodatkowo by┼éy usztywnione kitem szklarskim, wype┼éniaj─ůc przestrzenie pomi─Ödzy szk┼éami a listwami o┼éowianymi. G─Östy podzia┼é ┼╝eliwnych ram oraz obustronne ca┼éo┼Ťciowe lutownie z obustronnym kitowaniem, spowodowa┼éo, ┼╝e nie by┼éy potrzebne wiatrownice, kt├│re zwykle usztywniaj─ů kwatery witra┼╝owe.

Kompozycja w bocznych oknach oparta zosta┼éa na umieszczeniu herb├│w miast z G├│rnych ┼üu┼╝yc w centralnych polach i otoczeniu ich na brzegach malowanymi bordiurami. Witra┼╝owa kopu┼éa posiada r├│wnie┼╝ herby miast z G├│rnych ┼üu┼╝yc w ┼Ťrodkowym kolistym pasie. W centrum kopu┼éy-witra┼╝a znajduje si─Ö okr─ůg┼éy otw├│r na lin─Ö trzymaj─ůc─ů ┼╝yrandol g┼é├│wnego holu. Wok├│┼é tego otworu rozchodz─ů si─Ö promienie s┼éo┼äca. W ok. 70% u┼╝yto jasnego szk┼éa w celu jak najlepszego do┼Ťwietlenia wn─Ötrza.

Budynek obecnego Miejskiego Domu Kultury w Zgorzelcu powsta┼é jako pomnik patriotyzmu i pami─Öci dw├│ch niemieckich cesarzy ÔÇô Wilhelma I i Fryderyka III (pierwszych cesarzy zjednoczonych Niemiec). Budynek postanowiono nazwa─ç ÔÇ×G├│rno┼éu┼╝yck─ů Hal─ů Chwa┼éyÔÇŁ, ale u┼╝ywano te┼╝ nazwy ÔÇ×G├│rno┼éu┼╝ycka Hala Pami─ÖciÔÇŁ. Budowa obiektu zosta┼éa sfinansowana z dobrowolnych sk┼éadek od ludno┼Ťci G├│rnych ┼üu┼╝yc. Projektantem, a zarazem budowniczym zabytku by┼é mieszkaj─ůcy w Gorlitz architekt Hugo Behr. Kamie┼ä w─Ögielny zosta┼é po┼éo┼╝ony 18 pa┼║dziernika 1898 r. (rocznica urodzin cesarza Fryderyka III). Uroczyste otwarcie nast─ůpi┼éo 28 listopada 1902 r. w obecno┼Ťci cesarza Wilhelma I. Rok p├│┼║niej rozpocz─Öto organizacj─Ö muzeum, kt├│rego otwarcie mia┼éo miejsce 1 czerwca 1904 r., i przyj─Öto nazw─Ö ÔÇ×Kaiser- Friedrich-MuseumÔÇŁ. Obiekt ┼é─ůczy w sobie cechy neobaroku (tzw. stylu wilhelmi┼äskiego) oraz neoklasycyzmu, b─Öd─ůc przyk┼éadem eklektyzmu w architekturze. Jest budowl─ů centraln─ů ┼é─ůcz─ůc─ů charakter obiektu zabytkowego oraz pomnika. ┼ü─ůczna wysoko┼Ť─ç budynku wynosi 42 m.

Historia obiektu zaczerpni─Öta z wydawnictwa: Zbyszek Dobrzy┼äski i Krzysztof Fokt, Pod stuletni─ů kopu┼é─ů, Wyd. ,,Obrze┼╝aÔÇŁ, 2003

Zadanie ÔÇ×Modernizacja budynku Miejskiego Domu Kultury w Zgorzelcu etap III w ramach projektu Pomy┼Ťl: Nasze Dziedzictwo-Twoja Przysz┼éo┼Ť─çÔÇŁ wsp├│┼éfinansowane przez Uni─Ö Europejsk─ů ze ┼Ťrodk├│w Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Wsp├│┼épracy Interreg Polska ÔÇô Saksonia 2014 ÔÇô 2020.

Źródło: UM w Zgorzelcu