Fundusz Modernizacyjny szansą na sprawiedliwą transformację Subregionu Turów
1 lipca w Ministerstwie Klimatu i Środowiska odbyło się kolejne spotkanie poświęcone uruchomieniu wsparcia dla regionów węglowych, które zostały pominięte przy podziale środków z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. Rozmowy zostały zainicjowane przez Fundację Instrat i odbyły się z udziałem Sekretarza Stanu Krzysztofa Bolesty, przedstawicieli Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, samorządów oraz spółek energetycznych. W spotkaniu uczestniczył również przedstawiciele Komitetu Transformacji Subregionu Turów – Rafał Gronicz, Wojciech Dobrołowicz, Zbigniew Zjawin oraz Paweł Tomczyk.
Było to kolejne z serii spotkań prowadzonych przez Fundację Instrat na rzecz uruchomienia specjalnego komponentu Funduszu Modernizacyjnego, który miałby wspierać sprawiedliwą transformację regionów takich jak Subregion Turów, Powiat Łęczyński, Kozienice czy Połaniec. Regiony te, mimo silnego uzależnienia od sektora wydobywczo-energetycznego, nie zostały objęte wsparciem z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.
Głównym tematem rozmów było określenie zasad oraz harmonogramu uruchomienia nowego programu finansowanego z Funduszu Modernizacyjnego. Wiceminister Krzysztof Bolesta poinformował, że trwa obecnie przegląd realizowanych projektów finansowanych z Funduszu Modernizacyjnego. Po jego zakończeniu możliwe będzie określenie budżetu nowego programu, którego uruchomienie rozważane jest już w 2027 roku. Wstępnie dyskutowana kwota pierwszego naboru wynosi około 300 mln zł.
Podczas spotkania wskazywano, że środki powinny zostać przeznaczone przede wszystkim na społeczne aspekty transformacji: tworzenie nowych miejsc pracy, przekwalifikowanie pracowników, rozwój przedsiębiorczości, ekonomii społecznej oraz przygotowanie nowych terenów inwestycyjnych. Inspiracją dla nowego programu ma być realizowany w Wielkopolsce Wschodniej projekt „Droga do zatrudnienia po węglu”, finansowany z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.
Fundacja Instrat zwraca uwagę, że około 15 tys. osób pracuje w regionach węglowych, które nie otrzymały wsparcia z FST. Jednocześnie powiat zgorzelecki należy do najbardziej uzależnionych od sektora wydobywczo-energetycznego w Polsce – blisko 15 proc. wszystkich pracujących zatrudnionych jest w tej branży. Dane przedstawione podczas spotkania pokazują również, że elektrownie Turów, Kozienice i Połaniec odpowiadały za około 38 proc. wpływów Polski z systemu EU ETS w latach 2013–2025, co pokazuje skalę wkładu tych regionów w finansowanie transformacji energetycznej kraju.
Uczestnicy spotkania uzgodnili, że kolejnym krokiem będzie rozpoczęcie rozmów z Ministerstwem Finansów dotyczących uruchomienia programu, a Fundacja Instrat zadeklarowała dalsze wsparcie tego procesu.
„Przez wiele lat kompleks Turów odprowadzał ogromne środki z tytułu systemu EU ETS, współtworząc Fundusz Modernizacyjny. Dziś nadszedł moment, aby część tych pieniędzy wróciła do naszego regionu i została przeznaczona na przygotowanie mieszkańców oraz lokalnej gospodarki do nadchodzących zmian. Sprawiedliwa transformacja musi oznaczać również sprawiedliwy podział środków” – podkreśla Paweł Tomczyk, zastępca wójta Gminy Zgorzelec.
Spotkanie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska stanowi kolejny ważny etap działań prowadzonych na rzecz zapewnienia Subregionowi Turów dostępu do dedykowanego wsparcia finansowego. Samorządy, przedstawiciele branży energetycznej oraz organizacje eksperckie zgodnie podkreślają, że region potrzebuje narzędzi pozwalających przygotować się do zmian gospodarczych jeszcze przed zakończeniem działalności kompleksu Turów.