Czeski pisarz pisarz Jaroslav Rudiš z Nagrodą Mostu
Jaroslav Rudiš czeski pisarz, dramaturg, autor komiksów i scenarzysta, którego życie toczy się między Lomnicą nad Popelką a Berlinem został laureatem tegorocznej nagrody Mostu.
Charakterystyczne dla jego twórczości (pisze zarówno po czesku jak i po niemiecku) jest to, że przekracza granice języka, narodowości, historii i geografii, jednocześnie pozostając bardzo blisko ludzi – zarówno swoich czytelników, jak i bohaterów swoich książek.
Jego proza wielokrotnie była nagradzana i przetłumaczona na wiele języków. Podróże stają się w niej metaforą pamięci, zmiany i pojednania z przeszłością, doświadczanie teraźniejszości przeradza się w pełne nadziei spojrzenie w przyszłość, a dworce kolejowe pełnią funkcję punktów orientacyjnych. Bohaterowie jego powieści to często „pasażerowie w zawieszeniu” – między Wschodem a Zachodem, między przeszłością, teraźniejszością i przyszłością, między pamięcią a zapomnieniem.
Styl pisarza łączy delikatną ironię, głęboki humanizm i subtelny humor. W laudacji na cześć ukraińskiego pisarza Jurija Andruchowycza Rudiš napisał, że nie tylko miłość i prawda, ale i humor potrafią pokonać śmierć i kłamstwo – bo humor to anarchia i wolność, dlatego dyktatorzy go nienawidzą.
Jednym z jego głównych dzieł jest „Winterbergs letzte Reise” (Ostatnia podróż Winterberga) – powieść, w której dialog prowadzą ze sobą co najmniej cztery kultury i mentalności: czeska, niemiecka, austriacka i polska. Co ciekawe, centralną postacią jest architekt Rudolf Bitzan – twórca projektu görlitzkiego kościoła Świętego Krzyża (Kreuzkirche) i tamtejszego krematorium, co stanowi bezpośredni pomost do samego Görlitz.
Uzasadnienie przyznania Nagrody Mostu 2026
W swojej twórczości literackiej i projektach crossoverowych Rudiš wielokrotnie porusza wspólne, dramatyczne i często bolesne przemiany XX i XXI wieku, tworząc przestrzeń do refleksji nad przeszłością, w której na pierwszym planie stawia ludzi, a politykę, wojny, prześladowania i wypędzenia traktuje jako historyczne tło.
Poprzez swoje książki i publiczne wystąpienia Rudiš żyje i reprezentuje centralne wartości europejskie – porozumienie między narodami, umiędzynarodowienie, demokrację i wolność.
Kapituła nagrody podkreśla, że jest on jednym z najbardziej wpływowych głosów pojednania między Czechami, Polakami i Niemcami, pisarzem dialogu oraz jednym z najważniejszych transnarodowych budowniczych mostów z pogranicza czesko-niemiecko-polskiego.
Podsumowując: Rudiš otrzymuje nagrodę nie tylko za literacki kunszt, ale przede wszystkim za rolę, jaką jego twórczość odgrywa w budowaniu porozumienia i pojednania w regionie czesko-polsko-niemieckim – idealnie wpisując się w misję samego Görlitz/Zgorzelec jako miasta pogranicza.
Uroczystość wręczenia odbędzie się 25 listopada 2026 r. o godz. 19:00 w Forum Kultury Synagogi w Görlitz.
Źródło: UM Görlitz / brueckepreis.de