DOW NFZ Koniec z cytologią. Od sierpnia NFZ płaci tylko za najnowocześniejsze badania w kierunku raka szyjki macicy
Od 1 sierpnia podstawowym badaniem przesiewowym będzie test HPV HR, który zastąpi klasyczną cytologię. Bezpłatne badanie jest dostępne w programie profilaktyki raka szyjki macicy na NFZ. Ten nowotwór wykryty na wczesnym etapie jest wyleczalny w ponad 99% przypadków. Żeby było to możliwe należy regularnie wykonywać badania profilaktyczne.
Rak szyjki macicy jest niemal stuprocentowo związany z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Niewykryty i nieleczony może prowadzić do śmierci. Rocznie jest wykrywany u średnio 2500 kobiet, a ponad 1800 z nich umiera z jego powodu. Dlatego tak ważna jest profilaktyka i regularne badania.
W Polsce od lat funkcjonuje program profilaktyki raka szyjki macicy, w którym kobiety z grupy najbardziej zagrożonej zachorowaniem ze względu na wiek, mogą wykonać badania bezpłatnie i bez skierowania.
Nowoczesna diagnostyka
Bezpłatny program profilaktyki raka szyjki macicy finansowy przez Narodowy Fundusz Zdrowia przeznaczony jest dla kobiet między 25 a 64 rokiem życia. Właśnie zachodzą w nim ważne zmiany.
– Od lipca ubiegłego roku w programie funkcjonowały równolegle dwie ścieżki: jedna z klasyczną cytologią wykonywaną co 3 lata, a druga z testem HPV i ewentualnie uzupełniającą cytologią LBC. Teraz zakończył się okres przejściowy, placówki medyczne miały czas na dostosowanie się do zmiany i dzięki temu w programie pozostają tylko najnowocześniejsze rozwiązania, które jeszcze niedawno były dostępne tylko komercyjnie – zauważa Anna Szewczuk-Łebska, rzeczniczka prasowa dolnośląskiego NFZ
Od 1 sierpnia 2026 r. podstawowym badaniem w programie, który finansuje NFZ, jest wyłącznie test HPV HR z genotypowaniem, który wykrywa DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym. Z programu została definitywnie usunięta klasyczna cytologia, podczas której pobierano komórki z szyjki macicy, a następnie oceniano ich stan pod mikroskopem.
Dzięki testowi HPV HR można sprawdzić czy kobieta jest nosicielką szczepów wirusa, które najbardziej sprzyjają rozwojowi nowotworu. Jeśli test da wynik negatywny, to kolejny raz na takie samo badanie trzeba zgłosić się dopiero po 5 latach.
Jeśli wynik będzie dodatni, badanie zostanie uzupełnione o nowoczesną cytologię na podłożu płynnym (LBC), która zostanie wykonana z materiału już wcześniej pobranego od kobiety, zatem nie ma potrzeby dodatkowej wizyty w przychodni.
Kobiety, u których na podstawie cytologii LBC rozpoznano niepokojące zmiany w szyjce macicy, są kierowane na pogłębioną diagnostykę: badanie kolposkopowe lub badanie kolposkopowe z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego.
Żeby skorzystać z badań w programie profilaktycznym nie potrzeba skierowania. Wystarczy zgłosić się do poradni położniczo-ginekologicznej lub do gabinetu położnej POZ, które ten program realizują. Na Dolnym Śląsku zbadać się można w ponad 220 placówkach. Sprawdź, gdzie możesz wykonać bezpłatne badanie.
Centralna e-rejestracja
Na badanie najłatwiej zapisać się online przez Internetowe Konto Pacjenta lub jego mobilny odpowiednik, czyli aplikację mojeIKP. Można również zrobić to osobiście w przychodni lub telefonując do niej. W tym przypadku to placówka zarezerwuje termin centralnej e-rejestracji w imieniu pacjenta.
Z danych Centrum e-Zdrowia wynika, że w województwie dolnośląskim czeka aktualnie 28 tys. wolnych terminów na test HPV HR w programie profilaktyki raka szyjki macicy.
Jak się przygotować do badania?
Na wizytę trzeba zabrać sobą dokument tożsamości. Należy także pamiętać, że na badanie:
- nie należy zgłaszać się w czasie krwawienia miesiączkowego,
- najlepiej zgłosić się nie wcześniej niż 4 dni po ostatnim dniu miesiączki i nie później niż 4 dni przed rozpoczęciem miesiączki,
- co najmniej 4 dni przed pobraniem wymazu cytologicznego nie należy stosować żadnych leków dopochwowych,
- od ostatniego badania ginekologicznego / USG przezpochwowego powinien upłynąć co najmniej 1 dzień.
Rak szyjki macicy
Rak szyjki macicy jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów wśród kobiet. Pomimo obserwowanego spadku zachorowalności, wciąż zajmuje on szóste miejsce pod względem liczby zachorowań na nowotwory złośliwe wśród kobiet w Polsce. W Polsce notujemy też jeden z najniższych w Europie odsetków przeżyć 5-letnich, co wynika z późnego rozpoznania choroby.
Choć szczyt zachorowań występuje u kobiet po 50. roku życia, coraz częściej diagnozuje się ten nowotwór także u młodszych kobiet. Stany przedrakowe i wczesne stadia zaawansowania raka szyjki macicy przebiegają bezobjawowo. Z tego powodu tak istotny jest systematyczny udział w badaniach profilaktycznych, ponieważ wczesne wykrycie raka szyjki macicy daje 99,9% szans na wyleczenie.
Źródło: DOW NFZ