Książę Guido Henckel von Donnersmarck – przemysłowiec, arystokrata, człowiek swojej epoki w 196 rocznicę urodzin
Guido Georg Friedrich Erdmann Heinrich Adelbert Henckel von Donnersmarck urodził się 10 sierpnia 1830 roku we Wrocławiu. W 196. rocznicę jego urodzin w Świętochłowicach – mieście powstań śląskich i pamięci o tragedii Górnego Śląska – odsłonięto ławeczkę z postacią tego niezwykłego arystokraty i przemysłowca. Co pokazuje miasto Siętochłowice, jako koloryt historyczny śląska.
Historia rodu Henckel von Donnersmarck związana jest ze Śląskiem od wielu pokoleń, choć jego dzieje wykraczają daleko poza ten region. Sam Guido był postacią znaną nie tylko w Niemczech, ale również we Francji, gdzie jako młody człowiek przebywał i korzystał z atmosfery paryskiej bohemy.
Dzięki przedsiębiorczości oraz niezwykłemu talentowi do pomnażania majątku, który w tamtych czasach mógł być postrzegany jako nie do końca godny arystokratycznego pochodzenia, Guido Henckel von Donnersmarck szybko zaczął budować swoją potęgę. Jego ogromną zaletą było świeże i nowoczesne spojrzenie na dynamicznie rozwijające się technologie przemysłowe na Śląsku.
Wczesne przejęcie rodzinnych dóbr oraz umiejętne zarządzanie odziedziczonym majątkiem pozwoliły Guido Hencklowi von Donnersmarckowi stworzyć jedno z największych imperiów przemysłowych na Śląsku, a zarazem jedno z największych prywatnych imperiów gospodarczych w ówczesnych Niemczech.
Skala zgromadzonego przez niego majątku była ogromna. W niektórych zestawieniach przed I wojną światową uchodził za jednego z najbogatszych ludzi Cesarstwa Niemieckiego, a jego fortuna stawiała go w ścisłej czołówce europejskich magnatów przemysłowych.
Jego działalność przyczyniła się do rozpoczęcia swoistego wyścigu industrialnego wśród znacznej części śląskiej arystokracji. W epoce, w której nowe technologie, odważne inwestycje i śmiałe przedsięwzięcia przemysłowe mogły przynosić ogromne fortuny, Donnersmarck potrafił doskonale wykorzystać możliwości, jakie stwarzał gwałtownie rozwijający się przemysł Górnego Śląska.
Industrializacja nie oznaczała jednak wyłącznie wzrostu majątków arystokratycznych. Dynamiczny rozwój przemysłu przynosił również zmiany społeczne i gospodarcze, tworząc nowe miejsca pracy, rozwijając infrastrukturę oraz podnosząc poziom życia mieszkańców regionu. Górny Śląsk coraz szybciej stawał się miejscem, w którym tradycyjny świat arystokracji spotykał się z nowoczesnością, a przemysł wyznaczał kierunek dalszego rozwoju całego regionu.
Ślady jego działalności do dziś można odnaleźć również w Świętochłowicach. To właśnie tutaj mieszkańcy miasta i całego Śląska mogą oficjanie od 10 sierpnia br. spotkać symboliczną postać wielkiego przemysłowca na skwerze pomiędzy kościołem ewangelickim a dawną dyrekcją dóbr księcia Donnersmarcka.
Guido był również człowiekiem, w którego życiu wielką rolę odgrywały ambicje, sztuka, architektura i świat europejskich elit. Dla swojej ukochanej, markizy de Païva, w Świerklańcu, dawniej Neudeck, wzniósł wspaniałą rezydencję w stylu francuskim. Pałac, którego przepych budził zachwyt współczesnych, określano mianem „Wersalu Północy”. Niestety, podobnie jak wiele innych wspaniałych rezydencji dawnego Górnego Śląska, nie przetrwał do naszych czasów. Z dawnej świetności pozostały jedynie wspomnienia ifotografie.
Nie przetrwało również to, co przez lata było niemym świadectwem jego historii – książęca trumna, która jeszcze w latach pięćdziesiątych XX wieku dumnie spoczywała w pałacowym mauzoleum. Dziś również mauzoleum jest opustoszone i jakiś bez duszy.
Dziś ławeczka z księciem Guido jest nie tylko upamiętnieniem konkretnej osoby. Jest również przypomnieniem epoki, która na zawsze zmieniła oblicze Śląska – epoki wielkich fortun, gwałtownej industrializacji, nowych technologii i arystokratycznych rodów, które swoją przyszłość związały z przemysłem.
Postać Guido Henckla von Donnersmarcka pozwala spojrzeć na historię Śląska z perspektywy człowieka, który był jednocześnie arystokratą, przedsiębiorcą, inwestorem i uczestnikiem wielkiej europejskiej historii XIX oraz początku XX wieku. Jego życie i działalność stanowią niezwykły przykład tego, jak śląska arystokracja potrafiła odnaleźć się w świecie gwałtownych przemian gospodarczych, społecznych i technologicznych.
To właśnie do jego „domu” w Świerklańcu przybywali przedstawiciele europejskich elit, politycy, arystokraci i ludzie wielkiego świata. Świerklaniec stawał się miejscem, w którym spotykały się nie tylko najznamienitsze rody ówczesnej Europy, lecz także polityka, wielki kapitał i przemysł – siły, które w coraz większym stopniu kształtowały oblicze nowoczesnego świata.