Susza czy grad nie mogą być problemem tylko rolnika. Kolejna kara UOKiK za nieuczciwe umowy
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał kolejną decyzję dotyczącą nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej wobec rolników – tym razem wobec spółki Procam. Przedsiębiorca zgodził się dobrowolnie poddać karze finansowej w wysokości ponad miliona złotych.
Na czym polegał problem?
Spółka Procam współpracowała z rolnikami, od których odbierała produkty rolne – m.in. rzepak, jęczmień, owies, pszenicę i żyto. Problem w tym, że firma wymagała od dostawców dostarczenia całości zakontraktowanych plonów, nawet jeśli z powodu suszy, gradobicia lub innych niezależnych od nich okoliczności pogodowych nie byli w stanie zebrać wystarczających zbiorów.
We wzorcu umowy spółka precyzyjnie określała, jakie zdarzenia uznaje za tzw. siłę wyższą – zaliczały się do nich m.in. wojna, huragan czy strajk. Nie uwzględniała natomiast typowych dla polskich warunków zjawisk pogodowych, takich jak susza, ulewne deszcze czy wiosenne przymrozki. W praktyce oznaczało to, że rolnik – mimo zniszczonych przez pogodę upraw – nadal był zobowiązany do dostarczenia całości produktów, pod groźbą wysokich kar umownych.
Zaledwie dwa dni na zgłoszenie problemu
Dodatkowym utrudnieniem był bardzo krótki, zaledwie dwudniowy termin, w jakim dostawcy musieli powiadomić spółkę o wystąpieniu zdarzenia uznanego za siłę wyższą. Jak zauważa UOKiK, w pierwszej kolejności rolnicy powinni mieć czas na podjęcie działań ograniczających szkody oraz zadbanie o bezpieczeństwo swoje, rodziny i upraw – a nie na pilnowanie formalności administracyjnych.
Jak podkreśla Prezes UOKiK Tomasz Chróstny, rolnictwo jest gałęzią gospodarki szczególnie zależną od pogody, a susza czy grad mogą zniszczyć plony mimo starań rolnika – dlatego całe ryzyko takich zdarzeń nie może być przerzucane wyłącznie na niego.
Firma współpracowała z Urzędem
W trakcie postępowania Procam aktywnie współpracował z UOKiK już od początkowego etapu działań. Spółka zmieniła kwestionowane praktyki i od czerwca 2026 roku stosuje wobec rolników nowe umowy. Co ważne, Procam dobrowolnie poddał się karze, co oznacza, że nie złoży odwołania do sądu – pozwala to na szybsze zakończenie sprawy i wyeliminowanie z rynku niedozwolonych praktyk.
Ostateczna kara wyniosła 1 006 258,78 zł. Decyzja uprawomocni się 28 września 2026 roku.
To nie pierwsza taka sprawa
Decyzja wobec Procam to kolejna w serii postępowań UOKiK dotyczących nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej wobec rolników. Wcześniejsze decyzje dotyczyły spółek Polish Agri, Cefetra oraz Bunge.
Jak dodaje Prezes Chróstny, słuszność tych decyzji potwierdzają również sądy – w sierpniu Sąd Apelacyjny wydał wyrok w sprawie Polish Agri, potwierdzający, że zwolnienie rolnika z odpowiedzialności za niedostarczenie zakontraktowanych produktów nie wymaga ogłoszenia stanu klęski żywiołowej. Jeżeli susza lub gradobicie zniszczą plony i uniemożliwią wykonanie umowy, rolnik powinien mieć możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności.
Co może zrobić rolnik, który czuje się poszkodowany?
UOKiK współpracuje również z samorządem rolniczym przy monitorowaniu skutków niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, zbierając – za pośrednictwem niektórych izb rolniczych – informacje o problemach rolników w relacjach z kontrahentami.
Jeśli jesteś rolnikiem działającym w branży rolno-spożywczej i Twój kontrahent wykorzystuje swoją przewagę, narzucając niekorzystne warunki współpracy, możesz zgłosić to do UOKiK za pomocą specjalnego formularza dostępnego pod adresem: ankieta.uokik.gov.pl/formularz-zgloszenie-przewaga.
Urząd zachęca też do składania zawiadomień dotyczących wzorców umów stosowanych przez firmy zajmujące się obrotem zbożem. Rolnicy pozostający w sporze sądowym z odbiorcami swoich produktów mogą również liczyć na wsparcie Prezesa UOKiK w postaci tzw. istotnego poglądu w sprawie.
Źródło: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów