Polsko-niemiecka rozmowa związków o przyszłości regionów węglowych. Warsztaty w Bogatyni
Jak przygotować regiony węglowe do zmian gospodarczych, zabezpieczyć przyszłość pracowników i wykorzystać doświadczenia obu stron polsko-niemieckiego pogranicza? O tym rozmawiano 7 października w Bogatyni podczas warsztatów „Wymiana doświadczeń regionów węglowych – sprawiedliwa transformacja pogranicza polsko-niemieckiego”. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele związków zawodowych,samorządów, instytucji regionalnych, organizacji społecznych, i eksperci z Polski i Niemiec.
Rozmowa ponad granicami
Warsztaty odbyły się 7 października 2026 roku w Bogatyńskim Ośrodku Kultury. Organizatorem wydarzenia była Fundacja im. Friedricha Eberta, przedstawicielstwo w Polsce. Spotkanie zostało poświęcone wymianie doświadczeń regionów węglowych po obu stronach granicy, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju gospodarczego, przyszłości pracowników, lokalnego rynku pracy oraz roli związków zawodowych i rad zakładowych w procesie transformacji energetycznej.
Założeniem warsztatów nie była wyłącznie prezentacja poszczególnych doświadczeń, ale także próba połączenia różnych perspektyw i sformułowania wspólnych postulatów. W rozmowie uczestniczyli przedstawiciele samorządów, administracji regionalnej, organizacji społecznych, instytucji zajmujących się rozwojem regionalnym oraz rynku pracy.
Rozwój gospodarczy regionu w centrum dyskusji
Pierwsza część spotkania dotyczyła jedynie spraw związkowych. Następnie już w szerzszymgronie w dyskusji uczestniczyli - Wojciech Dobrołowicz, Burmistrz Miasta i Gminy Bogatyni, Rafał Gronicz, Burmistrz Miasta Zgorzelec, Paweł Tomczyk Zastępca Wójta Gminy Zgorzelec Theresa Kahle z Saksońskiej Agencji ds. Wsparcia Strukturalnego GmbH, Alina Pogoda z Polskiej Zielonej Sieci, Sandra Scheel reprezentująca Powiat Görlitz oraz Joanna Tokarczuk, Prezeska Zarządu STORIE i liderka projektu TriLand. W tej części wystąpiła również Magdalena Chawuła z Forum Energii, autorka raportu „Iluzja 2044. Społeczna prawda o przyszłości Turowa”.
Jednym z tematów przedstawionych podczas warsztatów była historia działań podejmowanych w Subregionie Turów oraz proces budowania współpracy wokół jego przyszłości.
Zaproszenie do aktywnego udziału w pracach Komitetu Transformacji Subregionu Turów
Joanna Tokarczuk przedstawiła drogę od rozpoczęcia działalności STORIE w 2017 roku i utworzenia pierwszego Komitetu Transformacji Regionu Turoszowskiego w 2019 roku, przez prace nad Terytorialnym Planem Sprawiedliwej Transformacji, aż po obecny etap współpracy obejmującej oba powiaty Subregionu Turów.
Ważnym elementem tej historii jest projekt TriLand realizowany od 2024 roku. Jego celem jest wzmacnianie współpracy pomiędzy Polską i Saksonią, łączenie doświadczeń administracji, nauki i społeczeństwa oraz tworzenie narzędzi komunikacji i współpracy dotyczących transformajci pogranicza.
Przedstawiono również rozwój Komitetu Transformacji Subregionu Turów. W 2025 roku współpraca objęła powiat zgorzelecki i powiat lubański, 16 samorządów oraz STORIE, a w kolejnych miesiącach została rozszerzona o instytucje edukacyjne, otoczenie biznesu, przedsiębiorców, związki zawodowe i organizacje pozarządowe. Tym samym inicjatywa przeszła od współpracy samorządowej do partnerstwa obejmującego wiele środowisk regionu.
Pracownicy i rynek pracy
Druga część warsztatów została poświęcona bezpośrednio perspektywom pracowników i sytuacji na rynku pracy. Wprowadzenie do tej części przedstawiła Constance Huras z zespołu ds. przyszłości regionu Łużyce przy Federalnej Agencji Pracy. Następnie uczestnicy rozmawiali o konkretnych działaniach i rozwiązaniach, które mogą odpowiadać na zmiany zachodzące w regionach węglowych.
Perspektywa niemiecka jest w tym przypadku szczególnie istotna. Sąsiednie Łużyce mierzą się z podobnymi wyzwaniami gospodarczymi i społecznymi, ale znajdują się na innym etapie przygotowania procesu zmian. Bezpośrednia wymiana doświadczeń pozwala więc nie tylko porównywać rozwiązania, lecz także lepiej rozpoznawać zagrożenia związane z rynkiem pracy, odpływem mieszkańców czy koniecznością tworzenia nowych miejsc pracy.
Czy takie spotkania są potrzebne?
Warsztaty w Bogatyni pokazały, że rozmowa o przyszłości regionów węglowych wymaga jednoczesnego spojrzenia na gospodarkę, miejsca pracy, rozwój lokalny i sytuację mieszkańców. Nie można prowadzić jej wyłącznie z perspektywy energetyki. Potrzebna jest także perspektywa sąsiedzkich relacji ponad granicami i nauki na doświadczeniach sąsiadów.
Dla Subregionu Turów szczególnie ważne pozostaje przygotowanie się do zmian z odpowiednim wyprzedzeniem. Oznacza to potrzebę tworzenia nowych inwestycji i miejsc pracy, zapewnienia instrumentów finansowych, przygotowania pracowników oraz włączenia w proces tych środowisk, których przyszłe zmiany będą dotyczyć bezpośrednio.
Doświadczenia polsko-niemieckiego pogranicza pokazują również, że transformacja nie kończy się na granicy administracyjnej. Procesy gospodarcze, rynek pracy i przepływy mieszkańców łączą oba regiony. Dlatego współpraca Subregionu Turów i Łużyc może stać się jednym z ważnych elementów przygotowania całego pogranicza do kolejnych lat.