Rodzinne historie z Dolnego Śląska szukają świadków. Trwa konkurs „Dawaj czasy!”
Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego, we współpracy z Centrum Historii Zajezdnia, ogłosił kolejną edycję ogólnopolskiego konkursu edukacyjno-historycznego „Dawaj czasy! Armia Czerwona na ziemiach polskich 1945–1947”. Tegoroczna odsłona poświęcona jest Dolnemu Śląskowi – regionowi, który szczególnie mocno odczuł skutki wkroczenia i obecności Armii Czerwonej w pierwszych latach po wojnie.
Pamięć rodzinna jako źródło historii
Organizatorzy zachęcają uczestników, by odnaleźli i opisali historie własnych rodzin. Celem konkursu jest dokumentowanie rzeczywistych strat, jakie w latach 1945–1947 ponieśli mieszkańcy Dolnego Śląska. Prace mają opierać się na rodzinnych i lokalnych świadectwach, a dzięki nim poszerzyć wiedzę o doświadczeniach ludności regionu.
Konkurs wpisuje się w działania Instytutu na rzecz dokumentowania indywidualnych doświadczeń ludności cywilnej oraz zachowania pamięci o skutkach II wojny światowej i jej następstwach na ziemiach polskich. Obie instytucje – Instytut i Centrum Historii Zajezdnia – pełnią funkcję współorganizatorów na podstawie zawartego porozumienia o współpracy.
„Zanim bezpowrotnie odejdą”
Dyrektor Instytutu, dr Bartosz Gondek, podkreśla, że powojenna historia Dolnego Śląska została ukształtowana przez niezwykle gwałtowne przemiany, a wielka historia splatała się tu z losami pojedynczych ludzi i całych rodzin. Wiele z tych doświadczeń do dziś pozostaje przede wszystkim częścią pamięci rodzinnej. Organizatorom zależy, by do tych opowieści dotrzeć i je utrwalić, zanim odejdzie pokolenie, które znało je z bezpośrednich relacji świadków. Cennym źródłem może być każdy dokument, fotografia, wspomnienie czy nagrana opowieść.
Kto może wziąć udział i co przygotować?
Konkurs adresowany jest do dwóch grup: uczniów szkół ponadpodstawowych, którzy nie ukończyli 18. roku życia, oraz osób pełnoletnich. Każdy uczestnik może zgłosić jedną, samodzielnie przygotowaną pracę.
Zgodnie z regulaminem praca może mieć formę filmu, materiału audio, eseju, reportażu lub opowiadania. Powinna przedstawiać rzeczywiste, udokumentowane straty poniesione przez rodzinę uczestnika lub osoby z jego najbliższego otoczenia w związku z działalnością Armii Czerwonej na terenie Dolnego Śląska w latach 1945–1947.
Do zgłoszenia należy dołączyć formularz zgłoszeniowy, a jeśli w pracy wykorzystano dane osoby żyjącej – także stosowną zgodę na ich wykorzystanie. Prace można przesyłać pocztą lub drogą elektroniczną na adres kancelaria@instytutstratwojennych.pl.
Terminy i nagrody
Nabór prac rozpoczął się 2 września 2026 r., a na ich nadsyłanie czas jest do 15 listopada 2026 r. Prace oceni Komisja Konkursowa powołana przez współorganizatorów. Wyniki zostaną opublikowane do 25 stycznia 2027 r. na stronach internetowych Instytutu i Centrum Historii Zajezdnia, a laureaci dodatkowo otrzymają informację drogą elektroniczną lub telefonicznie.
Nagrodzonych zostanie 12 prac, każda równorzędną nagrodą o wartości 2 000 zł. W skład nagrody wchodzą czytnik e-booków oraz plecak ewakuacyjny z wyposażeniem. Łączna pula nagród wynosi 24 000 zł.
Gdzie szukać szczegółów?
Regulamin konkursu, formularze zgłoszeniowe i komunikaty organizacyjne dostępne są na stronach internetowych Instytutu Strat Wojennych im. Jana Karskiego oraz Centrum Historii Zajezdnia, a także na odrębnej stronie konkursu klik-klik.