Założenie własnej firmy zamiast etatu, minimalne składki i obietnica, że „wszystkie pieniądze zostaną w kieszeni”. Taka propozycja może wydawać się atrakcyjna, ale w przyszłości oznacza często niski zasiłek macierzyński i niewielką emeryturę.
Z prognoz ZUS wynika, jednoznacznie, że niskie składki, jakie opłacają samozatrudnione kobiety, prowadzą do ubóstwa emerytalnego, ale również do słabszej ochrony w czasie ciąży oraz macierzyństwa. Z tego względy Zakład organizuje debatę poświęconą ochronie ubezpieczeniowej kobiet prowadzących działalność gospodarczą.
– ZUS jest kobietą! Zdecydowana większość osób pracujących w Zakładzie to kobiety. Doskonale rozumiemy więc, jak ważne są kwestie związane z macierzyństwem, bezpieczeństwem finansowym i przyszłością Polek. Chcemy rozmawiać o realnych problemach kobiet i szukać rozwiązań, które zapewnią im odpowiednią ochronę ubezpieczeniową – mówi Iwona Kowalska-Matis, rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.
Czy ZUS naprawdę uprzykrza życie młodym mamom?
Jak to się ma do medialnych doniesień o Polkach, które narzekają, że publiczny ubezpieczyciel się na nie „uwziął” i które się z ZUS-em sądzą? Sprawy te często ciągną się od kilkunastu lat, a chodzi o to, że pewna – niewielka – liczba Polek usiłowała wykorzystać obowiązujące wtedy przepisy i przez miesiąc czy dwa opłacać bardzo wysokie składki, by następnie otrzymywać bardzo wysokie świadczenia.
– To już przeszłość! Warto spojrzeć na aktualne dane, a nie tylko na medialne nagłówki. W pierwszym półroczu tego roku odsetek kontroli, w których weryfikowano prawidłowość zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych kobiet w ciąży, wyniósł zaledwie 0,08 proc. To pokazuje, że nie można mówić o masowym kontrolowaniu przyszłych mam. Nie oznacza to oczywiście, że nie ma problemów wymagających rozwiązania. Są i właśnie o nich chcemy rozmawiać – podkreśla Iwona Kowalska-Matis.
Niskie składki dziś, niskie pieniądze jutro
Konsekwencje mogą być odczuwalne zarówno w czasie ciąży i macierzyństwa, jak i wiele lat później, na emeryturze. Minimalne składki oznaczają bowiem odpowiednio niskie wypłaty z ZUS zarówno zasiłku macierzyńskiego jak i przyszłej emerytury. Natomiast brak ubezpieczenia chorobowego oznacza brak prawa do świadczeń z tego ubezpieczenia, w tym zasiłku macierzyńskiego dla kobiety po urodzeniu dziecka.
– Kobieta, która dziś decyduje się na minimalne składki, musi mieć świadomość, że w przyszłości przełoży się to na wysokość jej świadczeń. Nie można oczekiwać wysokiej ochrony finansowej, jeśli wcześniej do systemu trafiają niewielkie kwoty. To nie jest kwestia dobrej czy złej woli ZUS, ale zasad ubezpieczeń społecznych. Chcemy, żeby kobiety znały te konsekwencje, zanim podejmą decyzję o sposobie prowadzenia działalności – wyjaśnia rzeczniczka.
„Założy sobie pani firmę, będzie pani zadowolona!”. Czy na pewno?
Zdarza się, że kobiety poszukujące pracy słyszą od potencjalnych pracodawców propozycję założenia własnej działalności gospodarczej. Argument jest pozornie prosty: więcej pieniędzy na koncie, mniej potrąceń i możliwość skorzystania z preferencyjnych składek. Taka decyzja może jednak oznaczać ograniczoną ochronę w razie choroby, ciąży czy macierzyństwa.
– Wszyscy znamy takie sytuacje: kobieta przychodzi na rozmowę o pracę i słyszy: „Założy sobie pani firmę, będzie pani zadowolona! Wszystkie pieniądze dostanie pani na konto, a na początku w ogóle nie będzie pani płaciła ZUS-u”. Tylko że to nie jest cała prawda. Minimalne składki oznaczają niskie wypłaty od nas, a nawet – gdy brak składek na ubezpieczenie chorobowe – brak prawa do świadczeń z tego ubezpieczenia, czyli chorobowego i macierzyńskiego. Warto o tym pamiętać, zanim podejmie się decyzję – zaznacza Iwona Kowalska-Matis.
ZUS zaprasza do debaty o rodzicielstwie i bezpieczeństwie kobiet
Właśnie tym problemom poświęcona będzie debata organizowana przez ZUS w piątek, 27 listopada. W spotkaniu wezmą udział m.in. naukowcy, przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, pracodawcy, praktycy z działów HR oraz badacze specjalizujący się w tematyce ubezpieczeń społecznych. Uczestnicy będą analizować m.in. praktyki ubezpieczeniowe, które mogą mieć niekorzystne konsekwencje dla kobiet prowadzących działalność gospodarczą. Celem spotkania jest wypracowanie optymalnych rozwiązań ograniczających skutki unikania lub minimalizowania składek na ubezpieczenie chorobowe.
– Nie chcemy ograniczać się do diagnozowania problemu. Zależy nam na konkretnej rozmowie i wypracowaniu rozwiązań, które będą uwzględniały zarówno realia prowadzenia działalności gospodarczej, jak i potrzebę bezpieczeństwa kobiet planujących macierzyństwo. To temat ważny nie tylko dla samych przedsiębiorczyń, ale również dla pracodawców i całego rynku pracy – mówi Iwona Kowalska-Matis.
Rejestracja tylko do niedzieli 22 listopada!
Rejestracja na debatę „Rodzicielstwo jako przesłanka ochrony ubezpieczeniowej osób prowadzących działalność gospodarczą – między konstrukcją prawną a praktyką jej stosowania” odbywa się online: formularz rejestracyjny seminarium ZUSlab. Zapisy trwają do niedzieli 22 listopada.
W grudniu nagranie z tego seminarium ZUSlab umieścimy na kanale ZUSedu na YouTube. Seminaria z cyklu ZUSlab odbywają się regularnie od 2024 roku. Biorą w nich udział czołowi eksperci i badacze, którzy omawiają ważne, aktualne tematy z obszaru ubezpieczeń społecznych.
Zasiłek macierzyński
w czerwcu 2026 r. zasiłek macierzyński był wypłacany dla 210, 7 tys. osób, w tym dla 24,8 tys. mężczyzn i 185,9 tys. kobiet.
Na Dolnym Śląsku